Verlichting

In het februarinummer van Psychologie Magazine van dit jaar maakte Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie, onderscheid tussen vertikaal en horizontaal georiënteerde mensen. Vonk: “Alle mensen stellen zichzelf grofweg twee fundamentele vragen: wie is aardig, met wie wil ik me verbinden? En: wie is de baas, dus wie is sterker, slimmer, machtiger of prestigieuzer?” Beiden zijn van belang met het oog op de overleving en de voortplanting. Welke de boventoon voert en in welke mate, verschilt niet alleen van mens tot mens, ook verschillen culturen in wat ze benadrukken en bij mensen naar boven halen.

Als je meditatie en compassie beoefent, cultiveer je de neiging je verbonden te voelen, met anderen mensen, maar misschien ook met andere dieren, de natuur en zelfs met de aarde als geheel. En dat leidt tot positieve gevoelens. Tegelijkertijd word je je bewuster van je vertikale neigingen en de mate waarin die samenhangen met emoties als begeerte, angst en woede. Volgens Ronald Siegel, bij wie ik ooit een workshop volgde over wijsheid en compassie, is het achter je laten van die neiging tot ranking de allerlaatste stap op weg naar verlichting. Voor wie dat pad niet op hoeft, maar best wel wat verlichting kan gebruiken in deze donkere dagen: richt je blik eens wat vaker op de overeenkomsten.