Het cultiveren van kalmte en concentratie

Veel mensen die een mindfulnesstraining volgen doen dat omdat ze last hebben van stress. Een mindfulnesstraining is echter niet primair gericht op ontspanning, hoewel het zeker één van de voornaamste bijvangsten is. De cursus Kalmte en Concentratie, een vervolgtraining die wordt aangeboden bij het Centrum voor Mindfulness, is dat wel. In deze cursus van vier dagdelen, die ik zelf recentelijk volgde, leer je de basis van een vorm van meditatie die Shamatha wordt genoemd.

Er zijn vele vormen van meditatiebeoefening en wat de één onder meditatie verstaat, betekent voor de ander iets totaal anders. Denk bijvoorbeeld aan de meditaties van Michel de Montaigne en vergelijk die met een body scan, dan krijg je direct een beeld van de breedte van het spectrum. Binnen de boeddhistische traditie kan meer de nadruk worden gelegd op kalmte en concentratie (Shamatha) of meer op inzicht (Vipassana).

Bij de beoefening van inzicht wordt de aandacht als het ware op de voet gevolgd terwijl zij zich beweegt van object naar object. Zo kan zij het ene moment bij een slapend been zijn, het volgende bij gedachten (bijvoorbeeld: “Is dat eigenlijk wel gezond, zo’n slapend been, hoe lang zit ik hier nu al, zou ik niet even verzitten, maar dan doe ik het misschien niet goed, straks eens even vragen of dat eigenlijk wel mag, verzitten.”) en het volgende bij een geluid (zoals de bel van de tram).

Waar tijdens de mindfulnesstraining de focus geleidelijk verschuift van concentratie naar inzicht, focust de cursus Kalmte en Concentratie vier weken lang op, je raadt het al, concentratie en kalmte. Dat gebeurt door de aandacht op een beperkt gebied te richten, zoals de ademhaling in de buik. En dat leidt inderdaad tot een diepe ontspanning, zoals ik wekelijks tijdens de cursus kon ervaren en dagelijks tijdens de thuisbeoefening. Daarnaast biedt de cursus veel ruimte voor informele beoefening gericht op het creëren van meer rust in het praktische leven van alledag.

Ik vond het heerlijk om vier woensdagmiddagen lang deelnemer te mogen zijn onder de warme en zorgvuldige begeleiding van mijn collega Karin Rekvelt (die absoluut praktiseert wat ze predikt) in de zaal waar ik zelf altijd mijn trainingen geef. De cursus gaf mij een extra stimulans om nog alerter te zijn op momenten dat ik mezelf zat op te jagen, bijvoorbeeld met de aansporing: “Nog even dit…”. Gedurende de cursus begon ik dat consequenter op te merken hetgeen er meestal toe leidde dat ik iets liet vallen en het wat kalmer aan ging doen.

Ik kan deze vervolgcursus van harte aanbevelen voor iedereen die graag weer eens een poosje onder begeleiding wil mediteren, haar of zijn beoefening wil uitbreiden en verdiepen en behoefte heeft aan ontspanning en focus. Op 7 november start er weer een nieuwe cursus.